Moja ya sifa maalum za Amirul Mu’minin (A.S) ilikuwa ni uelewa wa kina wa mazingira na matukio ya zama zake; kujua yaliyopita na yatakayokuja. Katika makala hii, utapitia baadhi ya riwaya na hadithi za kushangaza kuhusu kina cha uelewa na elimu ya Hazrat Amirul Mu’minin (A.S).
Hazrat Amirul Mu’minin Ali (A.S) alikuwa mjuzi wa tauhidi na kitabu cha Qurani, na alikuwa na ujuzi juu ya masuala ya malaika, mitume (A.S) na ujumbe wao, pamoja na ulimwengu wa baada ya kifo. Amirul Mu’minin (A.S) alikuwa akijua kikamilifu maoni yote, hitilafu, na mijadala ya watu.
Katika aya hizi na hadithi tukufu, nafasi ya Hazrat imeelezwa kama ifuatavyo:
– Mtume wa Mwenyezi Mungu (S.A.W.W) anasema: “Mimi ni mji wa elimu, na Ali ni lango lake.”[1]
– Mtume wa Mwenyezi Mungu (S.A.W.W) anasema: “Mimi ni mizani wa elimu, na Ali ni masanduku yake mawili.”[2]
– Mtume wa Mwenyezi Mungu (S.A.W.W) anasema: “Ali ni lango la elimu, na ndiye mwenye kubainisha kwa umma wangu baada yangu kila kile nilichotumwa kwacho.”[3]
– Katika tafsir ya “Al-Qurtubi” imepokelewa kutoka kwa Abdullah bin Ata akisema:
“Nilimwambia Abu Ja’afar bin Ali bin Hussein bin Ali bin Abi Talib (A.S) kwamba: Watu wanadhani kuwa mwenye elimu ya kitabu ni Abdullah bin Salam! Akasema: Hapana, hakika huyo ni Ali bin Abi Talib (A.S).”[4]
– Katika “Shawahid al-Tanzil” ya Al-Haskani imetajwa:
“Ibn Abbas aliulizwa kuhusu neno la Mwenyezi Mungu Mtukufu; أَفَمَن كَانَ عَلَىٰ بَيِّنَةٍ مِّن رَّبِّهِ; (Je, yule aliyekuwa kwenye hoja ya wazi kutoka kwa Mola wake).[5]
Akasema: Mtume wa Mwenyezi Mungu (S.A.W.W) alisema kuhusu: وَيَتْلُوهُ شَاهِدٌ مِّنْهُ; (na shahidi anayemfuata ambaye ni mteule maalum kutoka kwa Mtume wa Mwenyezi Mungu).[6] Makusudio yake ni Ali bin Abi Talib (A.S).”[7]
Riwaya ya Kushangaza Kuhusu Elimu ya Hazrat Amirul Mu’minin (A.S) Juu ya Hatma ya Akhera ya Watu
– Mwandishi wa “Tazkiratul Khawas” amepokea kutoka kwa Zadan akisema:
“Nilimsikia Amirul Mu’minin (A.S) akisema: Naapa kwa Yule aliyepasua mbegu na kuumba viumbe, kama ningepewa mamlaka ya kutoa hukumu, ningehukumu kati ya watu wa Taurati kwa Taurati yao, kati ya watu wa Injili kwa Injili yao, kati ya watu wa Zaburi kwa Zaburi yao, na kati ya watu wa Furqan (Qurani) kwa Kurani yao. Naapa kwa Yule ambaye nafsi yangu iko mikononi Mwake, hakika hakuna mtu kutoka kabila la Qaish aliyefikwa na misukosuko isipokuwa mimi najua ni kwa aya gani ataingia peponi au atatupwa motoni.
Wakati huo mtu mmoja alimwambia Hazrat: Ewe Amirul Mu’minin (A.S), ni aya gani iliyoshuka kuhusu daraja yako? Akasema: (Je, yule aliyekuwa kwenye hoja ya wazi kama nuru kutoka kwa Mola wake, na baada ya nuru hiyo kuna shahidi anayemfuata kutoka Kwake), kwa ajili hiyo Mtume wa Mwenyezi Mungu (S.A.W.W) ndiye hoja ya wazi, nami nilikuwa shahidi wake.”
Kauli ya Imamu al-Sadiq (A.S) Kuhusu Kiwango cha Elimu ya Hazrat Amirul Mu’minin (A.S)
– Imepokelewa kutoka kwa Imamu al-Sadiq (A.S) akisema: “Hakika Mwenyezi Mungu Mtukufu alimwambia Musa (A.S): وَكَتَبْنَا لَهُ فِي الْأَلْوَاحِ مِن كُلِّ شَيْءٍ mَّوْعِظَةً وَتَفْصِيلًا لِّكُلِّ شَيْءٍ; (Na tukamwandikia katika mbao kutoka kila kitu cha mawaidha na maelezo ya kila kitu)[8], na hakusema: mawaidha yote! Na akamwambia Isa (A.S): وَلِأُبَيِّنَ لَكُم بَعْضَ الَّذِي تَخْتَلِفُونَ فِيهِ; (na ili nikubainishieni sehemu ya yale mliyohitilafiana kwayo)[9], na hakusema: kila kitu! Lakini amekuambieni ninyi maashari wa Amirul Mu’minin (A.S) kwamba: قُلْ كَفَىٰ بِاللَّهِ شَهِيدًا بَيْنِي وَبَيْنَكُمْ وَمَنْ عِندَهُ عِلْمُ الْكِتَابِ; (Sema: Mwenyezi Mungu anatosha kuwa shahidi kati yangu nanyi, na yule aliye na elimu ya kitabu).[10]
Pia Mwenyezi Mungu Azza wa Jalla amesema: وَلَا رَطْبٍ وَلَا يَابِسٍ إِلَّا فِي كِتَابٍ مُّبِينٍ; (wala kimiminika au kikavu isipokuwa kimo katika kitabu kilicho wazi)[11], na akasema: وَكُلَّ شَيْءٍ أَحْصَيْنَاهُ فِي إِمَامٍ مُّبِينٍ; (na kila kitu tumekidhibiti katika Imamu aliye wazi)[12], na elimu ya kitabu hiki iko kwa Amirul Mu’minin (A.S).”[13]
Maelezo ya Chini
[1] Al-Tirmidhi amepokea katika Sahih yake: Jz 2, uk 214.
[2] Al-Baghawi ameleta katika Masabihus Sunnah, kama alivyofafanua Al-Tabari katika Zakha’irul Uqba: uk 770.
[3] Kanzul Ummal: Jz 6, uk 156.
[4] Tafsir Al-Qurtubi: Jz 9, uk 336.
[5] Surah Hud, aya ya 17.
[6] Kama ilivyo juu.
[7] Shawahid al-Tanzil: Jz 1, uk 365, Tazkiratul Khawas: uk 16.
[8] Surah Al-A’araf, aya ya 145.
[9] Surah Al-Zukhruf, aya ya 63.
[10] Surah Al-Ra’ad, aya ya 43.
[11] Surah Al-An’am, aya ya 59.
[12] Surah Yasin, aya ya 12.
[13] Al-Ihtijaj: Jz 2, uk 302, Basa’irul Darajat: uk 229.
