Imam Jaafar Swadiq (Amani ya Allah iwe juu yake) alizaliwa Madina tarehe 17 Rabiul Awwal mwaka 83 Hijria. Baba yake mtukufu, Imam Muhammad Baqir (Amani ya Allah iwe juu yake), alimpa jina «Jaafar» kwa jina la ami wa mababu zake, Jaafar al-Tayyar. Mama yake mtukufu, «Fatima», mwenye kuniya inayojulikana kama «Umm Farwa», alikuwa miongoni mwa wanawake wema wa zama zake.
Katika mfumo wa maarifa ya Ahlul Bayt, Imam Swadiq (Amani ya Allah iwe juu yake), kwa kuunganisha uumbaji wa Mtume wa Mwisho na Amirul Muuminiin (Amani ya Allah iwe juu yake) kutokana na nuru ya Allah na tukio la kihistoria la Ghadir, anaeleza wilaya ya kiongozi wa Wacha-Mungu kama dira ya imani.
Katika mfululizo huu wa riwaya, anaeleza wilaya si kama nguzo moja tu miongoni mwa hukumu nyingine, bali kama «ufunguo» wa misingi yote ya dini na njia pekee ya wokovu; ukweli ambao athari yake ni kubwa kiasi cha kumfanya Ibilisi katika siku ya Ghadir akiri kushindwa kwake kihistoria mbele ya uimara wa wafuasi wa Amirul Muuminiin (Amani ya Allah iwe juu yake).
Uumbaji wa Nuru
Uumbaji wa Mtume wa Mwisho na Amirul Muuminiin (Amani ya Allah iwe juu yake) kutokana na nuru ya Allah, kabla ya kuumbwa kwa ulimwengu, unaonyesha cheo cha juu cha utume na uimamu mbele ya Allah.
Imam Swadiq (Amani ya Allah iwe juu yake) amesema: «Mtume wa Allah (Swalla Allahu alayhi wa aalihi) na Amirul Muuminiin Ali (Amani ya Allah iwe juu yake) walikuwa nuru mbili mbele ya Allah Mkuu na Mtukufu, miaka elfu mbili kabla ya kuumbwa kwa ulimwengu na viumbe. Malaika walipoiona nuru hiyo, waliona mzizi imara ambao kutoka kwake kulikuwa na tawi na mwanga wenye kung’aa. Wakasema: “Ewe Mola na Mlezi wetu! Nuru hii ni nini?” Allah Mwenye Nguvu na Mtukufu akawafunulia: “Hii ni nuru kutoka katika nuru Yangu; mzizi wake ni utume na tawi lake ni uimamu. Utume ni wa Muhammad (Swalla Allahu alayhi wa aalihi), mja na Mtume Wangu, na uimamu ni wa Ali bin Abi Talib (Amani ya Allah iwe juu yake), hoja na walii Wangu; na lau si hao wawili, nisingeviumba viumbe Vyangu.”» [1]
Adam (Amani ya Allah iwe juu yake) kutawasali kwa Majina ya Kimbingu
Kutawasali kwa Hazrat Adam kwa nuru za Mtume (Swalla Allahu alayhi wa aalihi) na Amirul Muuminiin (Amani ya Allah iwe juu yake) kunafichua ukweli wa uhusiano kati ya uumbaji na wilaya.
Imam Jaafar Swadiq (Amani ya Allah iwe juu yake) amesema: «Hazrat Adam alipofanya kosa, alielekea kwa Allah kwa kutawasali kupitia Hazrat Muhammad na Ahlul Bayt wake (Amani ya Allah iwe juu yao), na akawafanya kuwa wasila wa msamaha wake.» Kisha Allah akamfunulia: «Ewe Adam! Ulimjuaje Muhammad?» Adam akasema: «Uliponiumba, niliinua kichwa changu na nikaona kwenye uwepo wa Arshi kumeandikwa: Muhammad (Swalla Allahu alayhi wa aalihi) ni Mtume wa Allah, na Ali bin Abi Talib (Amani ya Allah iwe juu yake) ni Amirul Muuminiin.» [2]
Kipimo cha Imani
Kuwekwa kwa Amirul Muuminiin (Amani ya Allah iwe juu yake) kuwa ishara kati ya Allah na waja Wake kunawawekea wanadamu wazi mpaka kati ya imani na ukafiri.
Mufaddal, miongoni mwa wanafunzi na maswahaba wa Imam Swadiq na Imam Musa Kadhim (Amani ya Allah iwe juu yao), anasimulia kutoka kwa Imam Jaafar Swadiq (Amani ya Allah iwe juu yake) kwamba alisema: «Hakika Allah, Mwenye Nguvu na Mtukufu, amemweka Amirul Muuminiin Ali (Amani ya Allah iwe juu yake) kuwa alama na bendera ya uongofu kati Yake na viumbe Vyake, na hakuna ishara kati Yake na watu isipokuwa yeye. Kwa hiyo, yeyote anayekiri wilaya yake ni muumini; anayekanusha ni kafiri; asiyemtambua amepotea; anayelinganisha wilaya nyingine na wilaya yake ni mshirikina; na yeyote anayefika mbele ya Allah akiwa na wilaya yake ataingia Peponi, na anayekanusha ataingia Motoni.» [3]
Ushahidi wa Jibril juu ya Ahadi ya Ghadir
Msisitizo wa malaika wa wahyi juu ya uimara wa ahadi ya Mtume (Swalla Allahu alayhi wa aalihi) kwa Amirul Muuminiin (Amani ya Allah iwe juu yake) unaweka wazi hatima ya wale wanaovunja ahadi ya Ghadir.
Imam Jaafar Swadiq (Amani ya Allah iwe juu yake) amesema: «Wilaya ya Amirul Muuminiin Ali (Amani ya Allah iwe juu yake) ilipotangazwa na Allah, na Mtume wa Allah (Swalla Allahu alayhi wa aalihi) alipowafikishia waliokuwepo, mtu mmoja kutoka miongoni mwa watu alisema: “Mtume amefunga ahadi imara kwa ajili ya mtu huyu ambayo baada yake hakuna atakayeivunja isipokuwa kafiri.” Wakati huo Umar bin Khattab alikwenda kwake na kumuuliza: “Ewe mja wa Allah, wewe ni nani?” Lakini mtu huyo alinyamaza na hakujibu. Umar akaja kwa Mtume wa Allah (Swalla Allahu alayhi wa aalihi) na kusema: “Ewe Mtume wa Allah, nilimwona mtu miongoni mwa watu akisema: Mtume amefunga ahadi imara kwa ajili ya mtu huyu ambayo hakuna atakayeivunja isipokuwa kafiri.” Mtume (Swalla Allahu alayhi wa aalihi) akasema: “Ewe Umar! Mtu huyo alikuwa Jibril; basi usiwe miongoni mwa wale wanaovunja ahadi hii na kugeuka kutoka kwenye haki.”» [4]
Mgawaji wa Pepo na Moto
Mgawanyo wa Pepo na Moto mikononi mwa Amirul Muuminiin (Amani ya Allah iwe juu yake) Siku ya Kiyama ni dhihirisho la cheo chake cha juu katika Siku ya Ufufuo na unaonyesha nafasi yake ya kipekee miongoni mwa viumbe.
Imam Jaafar Swadiq (Amani ya Allah iwe juu yake) amesema: «Siku ya Kiyama itakaposimama, mimbari itasimamishwa mbele ya viumbe wote. Mtu atasimama juu yake, na malaika wawili watakuwa upande wake wa kulia na kushoto. Malaika wa upande wa kulia ataita: “Enyi viumbe! Huyu ni Ali bin Abi Talib (Amani ya Allah iwe juu yake), mwenye Pepo; atakayemtaka humuingiza Peponi.” Na malaika wa upande wa kushoto ataita: “Enyi viumbe! Huyu ni Ali bin Abi Talib (Amani ya Allah iwe juu yake), mwenye Moto; atakayemtaka humuingiza Motoni.”» [5]
Ukweli wa Itrat katika Hadithi ya Thaqalayn
Amirul Muuminiin (Amani ya Allah iwe juu yake), katika kueleza maana ya Itrat katika Hadithi ya Thaqalayn, anawatambulisha Maimamu kumi na wawili kuwa ni waandamani wa daima wa Qur’ani.
Imam Swadiq (Amani ya Allah iwe juu yake), akisimulia kutoka kwa mababu zake watukufu, anasimulia kutoka kwa Sayyid al-Shuhadaa (Amani ya Allah iwe juu yake) kwamba alisema: «Aliulizwa Amirul Muuminiin (Amani ya Allah iwe juu yake) kuhusu maana ya maneno ya Mtume wa Allah (Swalla Allahu alayhi wa aalihi): “إِنِّی مُخَلِّفٌ فِیکُمُ الثَّقَلَینِ: کِتابَ اللهِ وَ عِترَتی” — “Hakika ninawaachieni vitu viwili vizito: Kitabu cha Allah na Itrat yangu”: “Itrat ni akina nani?” Hazrat akasema: “Mimi, Hassan, Hussein na Maimamu tisa kutoka katika kizazi cha Hussein; wa tisa wao ni Mahdi na Qa’im wa Ahlul Bayt. Hao hawatatengana kamwe na Kitabu cha Allah, wala Qur’ani haitatengana nao mpaka wamjie Mtume wa Allah (Swalla Allahu alayhi wa aalihi) kwenye Hodhi ya Kawthar.”» [6]
Sharti la Kukubali Tawhidi
Uhusiano usiokatika kati ya Tawhidi na kukubali wilaya ya Amirul Muuminiin (Amani ya Allah iwe juu yake) na Maimamu Maasumu unaweka wazi njia ya kufikia rehema na radhi ya Allah.
Imam Jaafar Swadiq (Amani ya Allah iwe juu yake), akisimulia kutoka kwa mababu zake watukufu (Amani ya Allah iwe juu yao), amesimulia kwamba Mtume wa Allah (Swalla Allahu alayhi wa aalihi) alisema: «Jibril alileta ujumbe kutoka kwa Mola Mwenye Nguvu na Mtukufu kwamba Allah amesema: Yeyote anayejua kwamba hakuna muabudiwa isipokuwa Mimi, Allah Mmoja; kwamba Muhammad (Swalla Allahu alayhi wa aalihi) ni mja na Mtume Wangu; kwamba Ali bin Abi Talib (Amani ya Allah iwe juu yake) ni khalifa na wasii Wangu; na kwamba Maimamu kutoka katika kizazi chake ni hoja Zangu, nitamwingiza Peponi kwa rehema Yangu, nitamwokoa na Moto kwa msamaha Wangu, nitampa ujirani wa mlango Wangu, nitamlazimishia heshima Yangu, nitakamilisha neema Yangu kwake na nitamfanya kuwa miongoni mwa waja Wangu maalumu na wateule. Akiniita, nitamjibu; akiniomba, nitamwitikia; akiomba, nitampa; akinyamaza, Mimi nitaanza kumpa; akiteleza, nitamrehemu; akikimbia, nitamwita; akirudi, nitampokea; na akigonga mlango wa nyumba Yangu, nitamfungulia.
Lakini yeyote asiyeshuhudia Umoja Wangu, au akaukiri lakini asikubali utume wa Muhammad (Swalla Allahu alayhi wa aalihi), au akaukubali utume lakini asikubali ukhalifa wa Ali bin Abi Talib (Amani ya Allah iwe juu yake), au akaukubali ukhalifa wake lakini akakataa uimamu wa watoto wake, huyo amekufuru neema Yangu, amedhalilisha utukufu Wangu na amezikufuru ishara na vitabu Vyangu. Akija Kwangu, nitamnyima; akiomba, sitampa; akiniita, sitamjibu; akiomba dua, sitamwitikia; na akitumaini, nitamkatisha tamaa. Hii ndiyo adhabu yake, nami siwadhulumu kamwe waja Wangu.»
Kisha Jabir bin Abdullah al-Ansari alisimama na kuuliza: «Ewe Mtume wa Allah! Ni akina nani Maimamu kutoka katika kizazi cha Ali bin Abi Talib (Amani ya Allah iwe juu yake)?» Mtume (Swalla Allahu alayhi wa aalihi) akasema: «Hassan na Hussein, viongozi wawili wa vijana wa Peponi; kisha kiongozi wa waabudu wa zama zake, Ali bin Hussein; kisha Baqir, Muhammad bin Ali; na ewe Jabir, utamkuta. Utakapomwona, mfikishie salamu zangu. Baada yake atakuja Swadiq, Jaafar bin Muhammad; kisha Kadhim, Musa bin Jaafar; kisha Ridhaa, Ali bin Musa; kisha Taqi, Muhammad bin Ali; kisha Naqi, Ali bin Muhammad; kisha Zaki, Hassan bin Ali; na baada yake mwanawe, Qa’im kwa haki, Mahdi wa Umma wangu; ambaye ataijaza dunia kwa uadilifu na haki kama ilivyojazwa kwa dhuluma na uonevu.
Ewe Jabir! Hao ndio makhalifa wangu, mawasii wangu, watoto wangu na Ahlul Bayt wangu. Kuwatii ni kunitii Mimi, na kuwaasi ni kuniudhi Mimi; na yeyote anayewakanusha au kumkanusha mmoja wao amenikanusha Mimi. Kwa baraka ya uwepo wao Allah anaishikilia mbingu ili isianguke juu ya ardhi isipokuwa kwa idhini Yake, na anaifanya ardhi kuwa imara ili isiwayumbishe wala kuwaangamiza wakaazi wake.» [7]
Kuwasilisha Dini kwa Imam Swadiq (Amani ya Allah iwe juu yake)
Kuamini wilaya ya Amirul Muuminiin (Amani ya Allah iwe juu yake) na Maimamu waliokuja baada yake ni msingi wa kukubali dini na uhusiano wa wilaya wa muumini pamoja na Ahlul Bayt.
Msimulizi anasema: «Nilikwenda kwa Imam Jaafar Swadiq (Amani ya Allah iwe juu yake) na nikasema: Nataka kuwasilisha mbele yako dini yangu na imani yangu, ingawa kwa mtazamo wangu imani yangu imekamilika.» Hazrat akasema: «Sema.» Nikasema: «Ninashuhudia kwamba hakuna muabudiwa isipokuwa Allah, na Muhammad ni mja Wake na Mtume Wake, na ninaamini kila alichokileta kutoka kwa Allah. Pia ninaamini kwamba Ali ni Imam ambaye Allah amewajibisha kumtii; anayemtambua ni muumini, asiyemtambua amepotea, na anayemkataa ni kafiri.» Kisha nikawataja Maimamu (Amani ya Allah iwe juu yao) mmoja baada ya mwingine mpaka nikamfikia Imam Swadiq (Amani ya Allah iwe juu yake). Hapo Hazrat akasema: «Unataka nini kutoka kwangu? Je, unataka kwa msingi wa imani hii kuwe na urafiki na uhusiano wa wilaya kati yangu na wewe? Kwa msingi wa imani hizi, ninakubali wilaya yako na uhusiano wako.» [8]
Wilaya; Ufunguo wa Nguzo za Uislamu
Ubora wa wilaya ya Amirul Muuminiin (Amani ya Allah iwe juu yake) na Ahlul Bayt juu ya nguzo nyingine za dini unaonyesha nafasi ya uimamu katika kutekeleza hukumu za Allah.
Zuraara, ambaye alikuwa miongoni mwa wapokezi wa hadithi na maswahaba wa Imam Baqir na Imam Jaafar Swadiq (Amani ya Allah iwe juu yao), anasimulia kutoka kwa Imam Jaafar Swadiq (Amani ya Allah iwe juu yake) kwamba alisema: «Uislamu umejengwa juu ya nguzo tano: Swalah, Zakaah, Hija, Saumu na wilaya.»
Zuraara anasema: Nikasema: «Ni ipi iliyo bora zaidi miongoni mwa nguzo hizi?»
Hazrat akasema: «Wilaya ni bora kuliko zote; kwa sababu wilaya ni ufunguo wa nguzo zote hizo, na Imam na walii ndiye anayewaongoza watu katika kuzitekeleza.» [9]
Riwaya za Imam Swadiq (Amani ya Allah iwe juu yake) ni taa ang’avu zaidi ya kuelewa ukweli wa wilaya. Kwa hakika, alikuwa kinara mkuu katika kuwajulisha watu duniani kuhusu cheo cha mbinguni cha Amirul Muuminiin (Amani ya Allah iwe juu yake).
Chanzo
[1] Bihar al-Anwaar, Juzuu ya 15, ukurasa wa 11
[2] Bihar al-Anwaar, Juzuu ya 27, ukurasa wa 7
[3] Amaali ya Tusi, Juzuu ya 1, ukurasa wa 410; al-Muhtadhar, Juzuu ya 1, ukurasa wa 93
[4] Bihar al-Anwaar, Juzuu ya 31, ukurasa wa 593
[5] Ilal al-Sharaa’i, Juzuu ya 1, ukurasa wa 164
[6] Uyun Akhbaar al-Ridhaa, Juzuu ya 1, ukurasa wa 57
[7] Kamaal al-Din wa Tamaam al-Ni’ma, Juzuu ya 1, ukurasa wa 258
[8] Rijaal al-Kashshi, Juzuu ya 1, ukurasa wa 424
[9] al-Mahaasin, Juzuu ya 1, ukurasa wa 286
