Katika zama za Imam Musa bin Ja’far (amani iwe juu yake), kusimulia hadithi kulikuwa jambo gumu sana. Hata hivyo, hadithi kadhaa zimesimuliwa kutoka kwa Bibi Ma’suma (amani iwe juu yake), na zote zinahusu uimamu na mamlaka ya kiroho. Inaonekana kwamba, kwa kuzisimulia, alijitahidi kuelekeza fikra za jamii kwenye uimamu na mamlaka ya kiroho ambayo yalikuwa yamewekwa pembeni.
Riwaya za wanawake walioitwa Fatima
Mojawapo ya fadhila za Bibi Ma’suma (amani iwe juu yake) ni kuwa mpokezi wa hadithi. Miongoni mwa hadithi zinazotetea mamlaka ya kiroho ya Amiri wa Waumini (amani iwe juu yake) ni hadithi ya Ghadir, ambayo Bibi Ma’suma (amani iwe juu yake) aliisimulia kutoka kwa Bibi Zahra (amani iwe juu yake) kupitia mlolongo wa wapokezi unaoaminika.
Bibi Fatima Ma’suma, binti ya Imam Kadhim (amani iwe juu yake), amesimulia kutoka kwa Fatima binti ya Imam Sadiq (amani iwe juu yake), kutoka kwa Fatima binti ya Imam Baqir (amani iwe juu yake), kutoka kwa Fatima binti ya Imam Sajjad (amani iwe juu yake), kutoka kwa Fatima binti ya Imam Hussein (amani iwe juu yake), kutoka kwa Umm Kulthum binti ya Amiri wa Waumini (amani iwe juu yake), kutoka kwa Fatima binti ya Mtume wa Mungu (amani iwe juu yake), aliyesema: “Je, mmesahau maneno ya Mtume (rehema na amani za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake na kizazi chake) siku ya Ghadir Khumm, aliposema: ‘Yeyote ambaye mimi ni mawla wake, Ali (amani iwe juu yake) ni mawla wake’?
Je, mmesahau maneno ya Mtume (rehema na amani za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake na kizazi chake) alipomwambia Amiri wa Waumini Ali (amani iwe juu yake): ‘Wewe kwangu una nafasi kama ile ya Harun kwa Musa’?” (1)
Hadithi ya Mi’raj na wapenzi wa Bwana
Bibi Ma’suma (amani iwe juu yake) alisimulia kwa uelewa sehemu ya hadithi ya Mi’raj inayozungumzia mamlaka ya kiroho ya Bwana wa wachamungu na nafasi ya juu ya Mashia. Kusimulia kwake hadithi hii kunaonyesha ufahamu wake wa kina wa maarifa ya Kiislamu.
Imesimuliwa kutoka kwa Fatima binti ya Imam Sajjad (amani iwe juu yake), kutoka kwa Fatima binti ya Imam Hussein (amani iwe juu yake), kutoka kwa Umm Kulthum binti ya Amiri wa Waumini (amani iwe juu yake), kutoka kwa Fatima binti ya Mtume wa Mungu (amani iwe juu yake), aliyesema: Nilimsikia Mtume wa Mungu (rehema na amani za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake na kizazi chake) akisema: “Nilipopandishwa mbinguni na kuingia Peponi, ghafla niliona kasri lililojengwa kwa lulu moja nyeupe yenye uwazi ndani. Kasri hilo lilikuwa na mlango uliopambwa kwa lulu na yakuti, na pazia lilikuwa limetundikwa juu ya mlango huo. Niliinua kichwa changu, nikaona imeandikwa juu ya mlango: ‘Hakuna mungu ila Allah; Muhammad ni Mtume wa Mungu, na Ali ni wali na msimamizi wa watu.’
Juu ya pazia hilo ilikuwa imeandikwa: ‘Hongera! Ni nani aliye kama Shia wa Ali?’ Niliingia ndani ya kasri. Nikaona kasri jingine lililojengwa kwa akiki moja nyekundu yenye uwazi ndani. Lilikuwa na mlango wa fedha uliopambwa kwa zabarjadi ya kijani, nao pia ulikuwa na pazia. Niliinua kichwa changu, nikaona imeandikwa juu ya mlango: ‘Muhammad ni Mtume wa Mungu; Ali ni mrithi aliyeteuliwa wa Mustafa.’
Juu ya pazia hilo ilikuwa imeandikwa: ‘Habari njema kwa Mashia wa Ali (amani iwe juu yake), ambao wamezaliwa katika ndoa halali!’ Niliingia, nikaona kasri jingine lililojengwa kwa zumaridi moja ya kijani yenye uwazi ndani; sikuwa nimewahi kuona kasri zuri kuliko hilo. Kasri hilo lilikuwa na mlango wa yakuti nyekundu uliopambwa kwa lulu, na juu ya mlango huo pia kulikuwa na pazia.
Niliinua kichwa changu, nikaona imeandikwa juu ya pazia: ‘Mashia wa Ali ndio waliofaulu!’ Nikasema: ‘Rafiki yangu Jibril! Kasri hili ni la nani?’
Akasema: ‘Ewe Muhammad! Ni la binamu yako na mrithi wako aliyeteuliwa, Ali bin Abi Talib (amani iwe juu yake). Siku ya Kiyama, watu wote watafika kwenye mahali pa mkusanyiko wakiwa peku na uchi, isipokuwa Mashia wa Ali (amani iwe juu yake). Siku hiyo watu wataitwa kwa majina ya mama zao, isipokuwa Mashia wa Ali (amani iwe juu yake), ambao wataitwa kwa majina ya baba zao.’ Nikasema: ‘Jibril! Hilo linawezekanaje?’
Akasema: ‘Kwa sababu wanampenda Ali (amani iwe juu yake), kuzaliwa kwao ni kwa usafi na katika ndoa halali.’” (2)
Hijra iliyojenga ustaarabu
Hata hivyo, utetezi wa Bibi Ma’suma (amani iwe juu yake) kwa uimamu haukuishia kwenye kusimulia hadithi. Baada ya kaka yake, Imam Ridha (amani iwe juu yake), kulazimishwa kuhamia Marv, yeye alielekea Khurasan, lakini baadaye akabadili njia na kuelekea Qom.
Riwaya kutoka kwa Mtume wa mwisho na Bwana wa wachamungu pia zinaonyesha wazi uhusiano wa kina na nafasi ya pekee ya mji wa Qom katika fikra na itikadi za Ahlul-Bayt.
Mtume wa Mungu (rehema na amani za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake na kizazi chake) amesema: “Watu wa Qom ni Mashia wangu na Mashia wa mrithi wangu aliyeteuliwa, Ali bin Abi Talib (amani iwe juu yake).” (3)
Amiri wa Waumini (amani iwe juu yake) amesema: “Rehema za Mwenyezi Mungu ziwe juu ya watu wa Qom, na huruma Yake iwe juu ya watu wa Qom. Mwenyezi Mungu ainyeshee miji yao mvua ya kutosha.” (4)
Anas bin Malik, mmoja wa masahaba wa Mtume wa mwisho, amesimulia: “Siku moja nilikuwa nimekaa karibu na Mtume (rehema na amani za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake na kizazi chake), Amiri wa Waumini Ali bin Abi Talib (amani iwe juu yake) akaingia. Mtume akamwambia: ‘Ewe Abul-Hasan, njoo karibu nami!’ Akamkumbatia na kumbusu katikati ya macho yake matukufu, kisha akasema: ‘Ewe Ali! Mwenyezi Mungu Mtukufu aliwasilisha mamlaka yako ya kiroho kwa mbingu. Mbingu ya saba ikawa ya kwanza kuikubali, naye akaipamba kwa Bayt al-Ma’mur. Kisha mbingu ya dunia ikawa ya kwanza kuikubali, naye akaipamba kwa nyota. Halafu aliwasilisha mamlaka yako kwa ardhi. Makka ikawa ya kwanza kuikubali, naye akaipamba kwa Kaaba. Kisha Madina ikawa ya kwanza kuikubali, naye akaipamba kwa uwepo wangu. Kisha Kufa ikawa ya kwanza kuikubali, naye akaipamba kwa uwepo wako. Kisha Qom ikawa ya kwanza kuikubali, naye akaipamba kwa Waarabu na kuufungua humo mlango mmoja wa Pepo.’” (5)
Marejeo
1. Asna al-Matalib fi Manaqib Ali bin Abi Talib (amani iwe juu yake), Ibn al-Jazari, uk. 49 / Al-Ghadir, juzuu ya 1, uk. 196 / Awalim al-Ulum, juzuu ya 21, uk. 354
2. Bihar al-Anwar, juzuu ya 65, uk. 79 / Al-Musalsalat, uk. 241
3. Bihar al-Anwar, juzuu ya 57, uk. 218
4. Bihar al-Anwar, juzuu ya 57, uk. 228
5. Bihar al-Anwar, juzuu ya 57, uk. 212
