Aya ya 67 ya sura ya Al-Ma’idah ni mojawapo wa aya tatu zilizoteremshwa moja kwa moja kwa Mtume wa mwisho kuhusu tukio la Ghadir. Kulingana na vyanzo vya Kishia na vyanzo vingi vya Kisunni, ujumbe ambao Mtume wa mwisho aliagizwa kuufikisha kupitia aya hii ulikuwa Wilayah wa Ali ibn Abi Talib (a.s).
Sura Al-Ma’idah, Aya ya 67 « يا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَ إِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَما بَلَّغْتَ رِسالَتَهُ وَ اللهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللهَ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكافِرينَ » « Ewe Mtume! Fikisha yale yaliyoteremshwa kwako kutoka kwa Mola wako [kuhusu kuteuliwa kwa Ali ibn Abi Talib (a.s) katika daraja ya Wilayah na Imamah juu ya umma]. Ikiwa hutafanya hivyo, basi utakuwa hukufikisha ujumbe wake. Mwenyezi Mungu atakulinda na watu. Hakika Mwenyezi Mungu hawaongozi watu makafiri.»
Katika sehemu ya Ziyarat ya Ghadir imesemwa:
« Mungu Mkuu na Mtukufu alijibu maombi ya Mtume wake kwa ajili yako, kisha akamuamuru atangaze yale yaliyokufanya uwe na sifa ya kuongoza watu wake, ili kuinua hadhi yako, kudhihirisha ushahidi wako wa wazi, kuangamiza batili na kukata visingizio.
Wakati Mtume (s.a.w) alipohofia fitina za waovu na kuwa mwangalifu mbele ya wanafiki kukuhusu, Mola wa viumbe alimfunulia: “Ewe Mtume! Fikisha yale yaliyoteremshwa kwako kutoka kwa Mola wako [kuhusu Wilayah na Imamah wa Ali ibn Abi Talib (a.s) juu ya umma]. Ikiwa hutafanya hivyo, basi utakuwa hukufikisha ujumbe wake. Mwenyezi Mungu atakulinda na watu.” »
Aya ya 67 ya sura ya Al-Ma’idah ni miongoni mwa “Aya za Alawiyya” zilizoteremshwa Ghadir Khumm, ikimwonya Mtume wa mwisho kuwa kutotangaza Wilayah wa Amir al-Mu’minin (a.s) ni sawa na kutofikisha ujumbe wa utume.
Imam Hadi (a.s), wakati wa kumzuru Amir al-Mu’minin (a.s) katika siku ya Ghadir, aliashiria kuteremshwa kwa aya ya tangazo:
« Amani iwe juu yako ewe bwana wangu na kiongozi wangu, ewe Amir al-Mu’minin (a.s)!… Ninashuhudia kwamba uliwekwa kwa ajili ya sifa za Mungu na ulikuwa mwaminifu katika kumtii Mungu, hukutafuta njia mbadala ya uongofu na hukushirikisha yeyote katika ibada ya Mola wako, na [ninashuhudia] kwamba Mungu Mkuu na Mtukufu alijibu maombi ya Mtume wake (s.a.w) kwa ajili yako.
Kisha akamuamuru aonyeshe ubora wako na Wilayah wako kwa umma wake ili kuinua hadhi na daraja yako, kudhihirisha ushahidi wako wa wazi, kuondoa upotofu na kukata visingizio. Wakati Mtume (s.a.w) alipohofia fitina za waovu na kuwa mwangalifu mbele ya wanafiki kukuhusu, Mola wa viumbe alimfunulia: “يا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَ إِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَما بَلَّغْتَ رِسالَتَهُ وَ الله یَعْصِمُکَ مِنَ النَّاسِ” Basi akabeba mzigo mzito wa safari hii, akasimama katikati ya joto la mchana, akatoa hotuba, akawafanya wasikie, akapiga kelele na kutangaza. Kisha akawauliza wote akisema: “Je, sijafikisha?” Wakasema: “Wallahi, ndiyo.” Akasema: “Ee Mungu, shuhudia.
” Kisha akasema: “Je, mimi si bora zaidi kwa waumini kuliko wao wenyewe?” Wakasema: “Ndiyo, wewe ni bora zaidi.” Kisha akashika mkono wako na kusema: “Yeyote ambaye mimi ni mlinzi na kiongozi wake, basi Ali (a.s) huyu ni mlinzi na kiongozi wake. Ee Mungu! Mpende yeyote anayempenda, uwe adui wa yeyote aliye adui yake, msaidie yeyote anayemsaidia, na umdhalilishe yeyote anayemdhalilisha.” Kisha, wachache tu waliamini yale ambayo Mungu aliyateremsha kuhusu wewe kwa Mtume wake, na wengi wao hawakuongeza isipokuwa hasara. » (1)
Imam Baqir (a.s), akirejelea aya ya 67 ya sura ya Al-Ma’idah, alisema:
« Mungu Mwenye nguvu na Mwingi wa rehema alimwamuru Mtume wake kuhusu Wilayah wa Amir al-Mu’minin (a.s) na akateremsha aya hii: “Walezi wenu ni Mwenyezi Mungu, na Mtume wake, na wale walio amini, ambao hushika Sallah na hutoa Zaka”; na akalazimisha Wilayah wa Ulul-Amr (wenye mamlaka), nao hawakujua hilo ni nini.
Mungu alimwamuru Muhammad (s.a.w) kuwafafanulia Wilayah, kama alivyowafafanulia swala, zaka, saumu, na hija. Amri hii ilipokuja kutoka kwa Mungu, Mtume (s.a.w) alihisi uzito wa amri hii, akiogopa wasije wakarudi kwenye dini yao na kumkanusha.
Alihisi uzito na kurejea kwa Mola Mwenye nguvu na Mwingi wa rehema (yaani hakutenda katika jambo hilo). Basi Mungu Mwenye nguvu na Mwingi wa rehema akamfunulia aya hii: “YĀ AYYUHAL-RASŪL BALLIGH MĀ UNZILA ILAYKA MIN RABBIK WA IN LAM TAF’AL FAMĀ BALLAGHTA RISĀLATAHU WALLĀHU YA’SIMUKA MINAN-NĀS”; basi akatii amri ya Mungu. Katika siku ya Ghadir Khumm, akakabidhi Wilayah kwa Amir al-Mu’minin (a.s), kisha akatangaza: “Swala ni kwa jamaa”, na akawaamuru watu kuwa waliokuwepo wawafikishie habari hiyo wale waliokuwa hawapo. » (2)
Ibn Abbas alisimulia kuhusu sababu ya kuteremshwa aya ya 67 ya sura ya Al-Ma’idah:
«Aya; “يا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ” ; iliteremshwa katika siku ya Ghadir Khumm kuhusu Ali ibn Abi Talib (a.s). » (3)
Vyanzo
-
Tafsir Ahl al-Bayt (a.s), Juzuu ya 4, uk. 164, Bihar al-Anwar, Juzuu ya 51, uk. 97.
-
Tafsir Ahl al-Bayt (a.s), Juzuu ya 4, uk. 144, Al-Kafi, Juzuu ya 1, uk. 289 / Nur al-Thaqalayn.
-
Tafsir Ahl al-Bayt (a.s), Juzuu ya 4, uk. 150, Bihar al-Anwar, Juzuu ya 37, uk. 155 / Bihar al-Anwar, Juzuu ya 37, uk. 190 / Basharat al-Mustafa, uk. 243 / Shawahid al-Tanzil, Juzuu ya 1, uk. 251 / Al-Tara’if, Juzuu ya 1, uk. 152 / Al-Umdah, uk. 100 / Al-Manaqib, Juzuu ya 3, uk. 21 / Al-Burhan.
