Amirul Mu’minin (A.S) ana hadhi na daraja ya juu sana kiasi kwamba si tu Mtume Mtukufu wa Uislamu (S.A.W.W) ana kauli juu yake, bali pia kuna nukuu nyingi sana kutoka kwake miongoni mwa watu mashuhuri wa ulimwengu wa Kiislamu, mafakihi, wanachuoni wa dini na viongozi, na makala hii inashughulikia baadhi ya kauli zilizotolewa kumhusu Hazrat mwanzoni mwa Uislamu.
- Salman al-Muhammadi amepokea: “Hakika Amirul Mu’minin (A.S) ni mjuzi wa ardhi hii, na ndiye mahali pa kutegemewa na amana yake.” [1]
- Miqdad bin al-Aswad al-Kindi amesema: “Sijawahi kuona mtu yeyote mkubwa kama Ali (A.S) katika familia hii aliyekuja baada ya Mtume (S.A.W.W). Ninastaajabu sana jinsi Maquraishi walivyomwacha mtu huyu mtakatifu, mtu ambaye sijui nimuelezee kwa maneno gani, mtu ambaye hakufanya jambo lolote isipokuwa kwa uadilifu na usawa.” [2]
- Sa’sa’ah bin Suhan amepokea hivi: Naapa kwa Mungu, ewe Amirul Mu’minin (A.S), sijawahi kuona mtu mjuzi kama wewe ambaye anamjua Mwenyezi Mungu kwa dhati yake hivi. Mungu ni Mkuu machoni pako, na wewe katika kitabu cha Mungu ni Aliyyun Azim (mtukufu na mkuu), na wewe mwenyewe ni mwenye huruma na upendo kwa waumini.” [3]
- Ibn Abbas amepokea: “Elimu na ujuzi wa watu umegawanywa katika sehemu tano, ambapo Ali (A.S) anamiliki sehemu nne miongoni mwazo, na watu wengine wote wana sehemu moja tu. Na Ali (A.S) anashirikiana na wengine katika sehemu hiyo ya tano, na ndiye bora na mjuzi wao wote katika elimu hiyo.” [4]
- Ummu Salama amesema: “Naapa kwa Mungu kwamba Ali (A.S) alikuwa kwenye haki jana na atakuwa kwenye haki kesho (haki iko na Ali daima), na haki hii ni agano lililoko kwa Ali (A.S) na ni hukumu iliyothibitishwa na kuandikwa na Mwenyezi Mungu kwa ajili yake.” [5]
- “Abu Bakr”: Abu Bakr alikuwa ameketi miongoni mwetu. Ghafla Ali bin Abi Talib, Amirul Mu’minin (A.S) akafika kwa mbali. Abu Bakr alipomwona Hazrat, alisema: “Yeyote anayetaka macho yake yang’ae na moyo wake ufurahi kwa kukutana na mtu mkuu kuliko wote, mtakatifu na wa karibu zaidi miongoni mwao, na mpendwa wao zaidi kwa Mtume (S.A.W.W), basi amuangalie mtu huyu (Ali (A.S)).” [6]
- “Aisha”: Imepokelewa kutoka kwa Jami’ bin Umar kwamba mama yake na shangazi zake wawili walienda kwa Aisha na kumwambia: “Ewe Ummu l-Mu’minin, tueleze kuhusu Ali (A.S).” Akasema: “Mnatafuta nini kuhusu mtu ambaye aliweka mkono wake kwenye mkono wa Mtume (S.A.W.W) na maisha yake yakatolewa muhanga kwa ajili ya Mtume (S.A.W.W), na akauleta mkono huo usoni mwake ili kujibariki.”
- “Umar bin al-Khattab, Abu Ishaq” amepokea kutoka kwa “Amru bin Maimun”: “Nilimwona Umar siku aliyopigwa jeraha. Kisha akakumbuka kisa cha baraza la ushauri (Shura), na walipokuwa wakiondoka kwake, Umar alisema: Kama Ali atakuwa Imamu wao, atawaongoza katika njia iliyonyooka. Mwanawe Abdullah akamwambia: Ni nini kilichokuzuia kumpa ukhalifa? Akasema: Siwezi kuvumilia ukhalifa uwe mikononi mwa Ali, niwe hai au nikiwa mfu.” [8]
Pia imetajwa kwingineko: “Umar aliwakusanya masahaba wa Mtume (S.A.W.W) ili kuomba ushauri wao kuhusu jambo fulani, ambapo Amirul Mu’minin (A.S) pia alikuwa miongoni mwa masahaba hawa. Umar alimwambia Hazrat Amirul Mu’minin (A.S): Wewe zungumza, kwani wewe ndiye mjuzi na bora wao wote.” [9]
- “Ibn Abil-Hadid al-Mu’tazili”: “Niseme nini katika kuelezea mtu ambaye hata Wayahudi, Wakristo, na mabiya wa dini nyingine wanampenda, ingawa hawakuamini utume wa Muhammad (S.A.W.W); mtu ambaye wanafalsafa wanamtukuza, ingawa si watu wa sheria; na wafalme wa Roma na Ulaya wamechora picha yake katika sehemu zao za biashara na ibada.”
- Sehemu nyingine pia alisema: “Zuhudi na ucha Mungu wake umewapita wote. Yuko katika daraja za juu kabisa za kiirfani, na pia ni mahali pa kutegemewa na kuaminiwa na kila mtu. Hana chochote katika mali ya dunia isipokuwa kidogo sana. Hajawahi kushibisha tumbo lake kabisa kwa chakula. Daima alikuwa na nguo ngumu na chakula kidogo.” [10]
- Abul-Hassan Ali al-Mas’udi [aliekufa mwaka 346 Hijiria] ameandika: “Ali (A.S) hajawahi kuvaa nguo mpya wakati wa ukhalifa wake, na hajanunua bidhaa wala chakula chochote isipokuwa ametoa sehemu yake sadaka. Hadi sasa, zaidi ya hotuba mia nne na themanini zimepokelewa kutoka kwake, zote akizitoa bila maandalizi (hotuba za papo kwa papo), na watu wamekuwa wakizirudia kwa kauli na vitendo na kuzipokezana kifua kwa kifua.” [11]
- “Umar bin Abdul-Aziz”: “Katika umma huu, hakuna mtu aliyekuwa na zuhudi na ucha Mungu baada ya Mtume (S.A.W.W) kama Ali (A.S).” [12]
- “Al-Aqqad” ameandika katika kitabu chake: “Hakuna hata mmoja wa makhalifa aliyekuwa na ucha Mungu na zuhudi mbele ya anasa na vyeo vya dunia kama yeye. Mtume (S.A.W.W) na Amirul Mu’minin (A.S) walikuwa wakila mkate wa shayiri. Mkewe, Hazrat Fatima (A.S), alikuwa akisaga ngano ya mkate huo kwa mkono wake mwenyewe. Amirul Mu’minin (A.S) alikuwa akifunga mfuko wa unga huo vizuri ili mtu yeyote asiweke kitu cha haramu ndani yake, na alikuwa akisema: Sipendi kuingiza kitu tumboni mwangu ambacho sikijui.” [13]
Vyanzo
[1] Garibul Hadith, Ibn Al-Jawzi: Jz 1, uk 434.
[2] Al-Kamil fi Al-Tarikh: Jz 2, uk 221-224.
[3] Bahjatul Majalis wa Unsul Majalis, Yusuf bin Abdullah Al-Qurtubi: Jz 1, uk 499.
[4] Al-Kamil fi Al-Tarikh: Jz 2, uk 441.
[5] Kashf al-Ghummah: Jz 1, uk 146, Al-Mu’jam Al-Kabir: Jz 23, uk 330.
[6] Tarikh Madinat Dimashq, Ibn Asakir: Jz 42, uk 411.
[7] Mukhtasar Tarikh Dimashq, Ibn Asakir: Jz 18, uk 21.
[8] Tabaqat Ibn Sa’d: Jz 3, uk 342.
[9] Tabaqat al-Fuqaha, Firuzabadi: uk 7.
[10] Sharh Al-Nahj: Jz 1, uk 29.
[11] Muruj Al-Dhahab, Jz 2, uk 633.
[12] Tazkiratul Khawas: uk 150.
[13] Nabug Imam Ali: uk 29.
