Baada ya mwisho wa utawala wa Umayya na kuondoka kwa hatari, Imam Ja’far Sadiq (Amani iwe juu yake) alilifichua eneo la kaburi la Amirul Muuminin (Amani iwe juu yake) na akawaamuru Mashia wake walizuru. Ili kutofautisha eneo la maziko, Imam alijenga kivuli kidogo (saitaban) juu ya kaburi hilo. Baada ya hapo, ziara katika eneo hili iliendelea mfululizo na kugeuka kuwa desturi.
Sheikh al-Mufid anaandika kuhusu hili:
“Kaburi lilikuwa siri hadi wakati wa Imam Sadiq (Amani iwe juu yake), lakini yeye alipowasili Hira, alionyesha eneo lake na Mashia wakaanza kufanya ziara.”
Imam Ja’far Sadiq (Amani iwe juu yake) mnamo mwaka 132 Hijria, kabla ya utawala wa Harun, alilifichua eneo la kaburi na kuwahimiza watu kulizuru.
Kubomolewa kwa Haram Takatifu na Makhalifa wa Kiabbasi
Mkondo wa ziara uliendelea mpaka mnamo mwaka 236 Hijria, ambapo Al-Mutawakkil wa Kiabbasi aliamuru kivuli kilichokuwa juu ya haram ya Amirul Muuminin Ali (Amani iwe juu yake) pamoja na haram ya Imam Hussein (Amani iwe juu yake) vibomolewe, na Mashia wazuiwe kuzuru maeneo haya matakatifu. Hatua hii ilikuwa sehemu ya siasa za ukandamizaji dhidi ya Mashia na kuleta hofu dhidi ya Ahlul Bayt (Amani iwe juu yao).
Sheikh al-Mas’udi anaandika kuhusu hili:
“Familia ya Abu Talib katika kipindi hiki ilikabiliwa na magumu makubwa na ilihofiwa kuwa maisha yao yako hatarini. Al-Mutawakkil wa Kiabbasi aliamuru kubomolewa kwa kaburi la Imam Hussein (Amani iwe juu yake) na kufuta alama au athari yoyote ya kaburi hilo. Kulingana na amri hii, kuwepo katika eneo hilo kuliambatana na adhabu kali.”
Dhuluma ya Al-Mutawakkil wa Kiabbasi Dhidi ya Ahlul Bayt (Amani iwe juu yao)
Wakati wa Al-Mutawakkil wa Kiabbasi, aliyeingia madarakani baada ya Al-Mu’tasim, waziri wake alikuwa Abdullah bin Yahya bin Khaqan, ambaye alikuwa Nasibi (1) na adui wa Ahlul Bayt (Amani iwe juu yao), na alikuwa akimchochea mara kwa mara kuwaua Mashia na familia ya Mtume wa Mwenyezi Mungu (Rehema na Amani ziwe juu yake na aali zake).
Al-Mutawakkil wa Kiabbasi, baada ya kupata taarifa kuhusu ziara za Mashia katika mazar (makaburi) matakatifu, hususan kaburi la Amirul Muuminin (Amani iwe juu yake) na mazar ya mashahidi wa Karbala, alikasirika sana.
Al-Mutawakkil aliamuru mazar ya mashahidi wa Karbala na maeneo ya jirani na kaburi la Imam Hussein (Amani iwe juu yake) yabomolewe, maji yapitishwe juu yake na ardhi hiyo igeuzwe kuwa mashamba. Hata aliwataka Mayahudi kuzuia Waislamu wasifanye ziara, na kila aliyekwenda kufanya ziara alikamatwa na kuuawa.
Sababu kuu ya kinyongo chake dhidi ya Ahlul Bayt (Amani iwe juu yao) ilitokana na masuala binafsi na chuki za Kinasibi. Moja ya matukio mashuhuri yanahusiana na mke wake mwimbaji na mpigaji muziki, “Umm al-Fadhl”, ambaye alienda Najaf kuzuru haram ya Amirul Muuminin (Amani iwe juu yake). Jambo hili liliamsha hasira za Al-Mutawakkil kiasi cha kupiga marufuku ziara za makaburi ya Ahlul Bayt (Amani iwe juu yao).
Hatua hizi zilisababisha watu wa Baghdad kufanya maandamano dhidi yake, wakijaza kuta na misikiti kwa maandishi dhidi yake, na washairi kama “Di’bil” walimkosoa. Hata hivyo, aliyajibu maandamano hayo kwa mabavu na ukali, na uadui wake ulizidi kuongezeka siku hadi siku.
Hali ya Maeneo Takatifu ya Ahlul Bayt Wakati wa Al-Mutawakkil na Baada yake
Sheikh al-Tusi ananukuu:
“Abdullah bin Dania al-Turi, mnamo mwaka 247 Hijria, wakati wa kuzuru Atabat Aliyat nchini Iraq, alishuhudia matukio ambayo aliyaelezea hivi:
‘Haram takatifu ya Amirul Muuminin Ali (Amani iwe juu yake) na Imam Hussein (Amani iwe juu yake) zilikuwa katika mazingira ya kuzingirwa na kubomolewa. Ardhi za jirani na haram ya Imam Hussein (Amani iwe juu yake) zilikuwa zimelimwa na maji kupitishwa juu yake. Wafanyakazi na wanyama, wakiwemo ng’ombe, walikuwa wakitembea juu ya mazar takatifu. Pamoja na juhudi hizi, kaburi tukufu halikupata madhara na majaribio ya kulibomoa yalishindwa. Punde tu baada ya kurejea kwa Abdullah bin Dania kuelekea Baghdad, habari za kuuawa kwa Al-Mutawakkil wa Kiabbasi zilifika; tukio ambalo lilionyesha mwisho wa zama zake za dhuluma na ukandamizaji.'”
Sheikh al-Mas’udi amesema kuhusu hili:
“Kubomolewa kwa makaburi na marufuku ya ziara kuliwatia watu wasiwasi mkubwa na Mashia wengi walizuiwa kufika maeneo haya.
Ugumu huu uliendelea hadi wakati wa Walid wa Kiabbasi (Al-Muntasir). Baada ya yeye kuingia madarakani mwaka 247 Hijria, hali ilibadilika. Watu waliweza tena kwenda kuzuru kwa Imam Hussein (Amani iwe juu yake) na Amirul Muuminin (Amani iwe juu yake) na baada ya hapo, usalama ulirejea, watu waliweza kuzuru kwa uhuru na serikali haikuingilia tena familia ya Abu Talib. Pia, Fadak ilirejeshwa kwa watoto wa Imam Hasan (Amani iwe juu yake) na Imam Hussein (Amani iwe juu yake), na wakfu za Aali-Abutalib ziliachiwa huru na hakuna madhara yaliyowafika Mashia.”
Baada ya kifo cha Al-Mutawakkil, uadui wa makhalifa wa Kiabbasi dhidi ya Ahlul Bayt (Amani iwe juu yao) uliendelea, lakini mwanawe, Al-Muntasir, alifuta sheria ya marufuku ya ziara kwa Mashia. Ukhalifa mfupi wa Al-Muntasir ulidumu takriban miezi sita na baada yake ukali dhidi ya Mashia na ziara ulianza tena.
Simulizi ya Kufukuliwa kwa Kaburi Takatifu
Baada ya kaburi takatifu kufichuliwa na Imam Ja’far Sadiq (Amani iwe juu yake) na Mashia kupata taarifa, habari hizo zilimfikia khalifa wa Kiabbasi Abu Ja’far al-Mansur (Al-Dawaniqi). Yeye, ili kufanya uchunguzi, alielekea eneo la Ghari huko Najaf akiwa na mmoja wa watumishi wake na alinuia kulifukua kaburi hilo.
Ibn Tawus ananukuu:
“Mansur akiwa na mtumishi wake, walichimba kaburi kwa kutumia majembe, sururu na ndoo ili waone jiwe la ndani (lahadi) la kaburi. Walipobaini kuwa kaburi hilo ni la Amirul Muuminin (Amani iwe juu yake), aliamuru udongo urudishiwe juu ya kaburi na akasisitiza kuwa hili ndilo kaburi takatifu lenyewe.”
Mnamo mwaka 273 Hijria, mtu mmoja kutoka Bani Abbas anayeitwa Dawood alinuia kulifukua kaburi tukufu, lakini kwa baraka za karama za Amirul Muuminin (Amani iwe juu yake) alijuta na badala yake akaweka sanduku la mbao juu ya kaburi, ambalo lilikuja kujulikana kama “Sanduku la Dawood wa Kiabbasi”.
Sayyid Abdul-Karim bin Tawus ananukuu kutoka kwa “Abi Hussein Muhammad bin Tammam al-Kufi”:
“Kundi la wakubwa wa Kufa walikuwepo katika majlisi ya binamu yangu, yaani Muhammad bin Imran bin Hajjaj. Miongoni mwa waliohudhuria walikuwa Abbas bin Ahmad wa Kiabbasi na Ismail bin Issa wa Kiabbasi. Ismail bin Issa baada ya kuingia, aliwaomba waliohudhuria wasikilize kile atakachosema na akawaapisha wote kwa uongozi (Wilayah) wa Ali bin Abi Talib na Maimamu watukufu (Amani iwe juu yao). Kisha akaelezea kisa cha kufukuliwa kwa kaburi.
Yeye na wenzake walielekea kwenye kaburi takatifu, wakiwa wamechukua watu wenye nguvu na ushujaa usio wa kawaida ili walichimbe na kulikagua. Baada ya amri ya kufukuliwa kwa kaburi la Amirul Muuminin (Amani iwe juu yake), wachimbaji walianza kuchimba ardhi. Walipofika kwenye jiwe gumu, mtumishi mmoja alishushwa chini ili apige na kifaa cha kuchimbia (minqar).
Alipiga mara tatu na sauti kubwa ilisikika. Kisha mtumishi yule alipiga kelele na kujeruhiwa vibaya, kiasi kwamba damu ilitiririka kutoka mkononi hadi begani na akawa hawezi kuongea. Walimtoa nje kwa kamba, lakini alifariki dunia papo hapo.”
Dawood, mjomba wa “Ismail bin Issa wa Kiabbasi” aliyeshuhudia tukio hili, alitubu na kuamuru sanduku la mbao liwekwe juu ya kaburi na eneo hilo lifunikwe kwa udongo. Baadhi ya wanahistoria walikosea na kudhani kuwa Dawood huyu alikuwa ni “Dawood bin Ali al-Saffah”, lakini uchunguzi unaonyesha kuwa Dawood halisi alikuwa mjomba wa “Ismail bin Issa wa Kiabbasi” na tukio hili lilitokea mwaka 273 Hijria wakati wa ukhalifa wa Al-Mu’tamid, na si wakati wa Al-Saffah.
Sanduku hili lilibaki juu ya kaburi kwa takriban miaka kumi mpaka pale “Muhammad bin Zaid Da’i al-Hasani” alipojenga jengo la kwanza la haram ya Amirul Muuminin (Amani iwe juu yake) mnamo mwaka 283 Hijria. Wakati wa ujenzi huo, sanduku halikuondolewa bali jengo lilijengwa juu yake.
Sheikh al-Tusi na Sayyid Abdul-Karim bin Tawus pia wamethibitisha riwaya hii na kufafanua kuwa, ujenzi wa jengo hilo umehusishwa kwa makosa na “Hasan bin Zaid”, hali ya kuwa kiuhalisia alikuwa ni “Muhammad bin Zaid”.
(1) Nasibi: Ni mtu anayemfanyia uadui Amirul Muuminin (Amani iwe juu yake) au mmoja wa Ahlul Bayt (Amani iwe juu yao) na kuudhihirisha uadui huo.
Chanzo
Imetolewa katika kitabu “Tarikh al-Marqad al-Alawi al-Mutahhar” (Historia ya Haram Takatifu ya Alawi)
