Imam Hassan al-Askari (amani iwe juu yake) katika zama za ukandamizaji wa ukhalifa wa Bani Abbas, alibeba bendera ya kuwaongoza watu na kwa ajili ya kuwaelimisha katika jamii, akaondoa pazia iliyoficha utambuzi wa Wilaya ya bwana wa wachamungu. Kwa kueleza riwaya kutoka kwa baba yake mtukufu, Imam Musa al-Kadhim (amani iwe juu yake), kuhusu tukio la siku ya Ghadir, alieleza na kutetea Wilaya ya Amir al-Mu’minina, na aliitambulisha njia pekee ya kuokoka kwa Umma wa Kiislamu kuwa ni kufuata njia ya Ahlul-Bayt.
Hali ya Kipindi cha Uimamu
Tarehe nane Rabiul-Awwal mwaka 260 Hijria, Imam Hassan al-Askari (amani iwe juu yake), Imam wa kumi na moja wa madhehebu ya Shia, aliuwawa shahidi akiwa na umri wa miaka 28 huko Samarra, na akazikwa kando ya kaburi la baba yake, Imam al-Hadi (amani iwe juu yake).
Alipewa sumu kwa amri ya khalifa wa Bani Abbas, al-Mu’tamid, kwa sababu serikali ilikuwa na hofu kutokana na umaarufu wake miongoni mwa watu na kuonekana kwa Imam Mahdi (Mwenyezi Mungu aharakishe faraja yake).
Katika kipindi cha uimamu wake, alisisitiza kueleza hadithi ili kuthibitisha umuhimu wa Uimamu na Wilaya ya Amir al-Mu’minina Ali (amani iwe juu yake), na kuweka wazi nafasi tukufu ya Maulana wa wachamungu katika kuongoza jamii wakati wa ukandamizaji wa Bani Abbas.
Kiapo cha Uongo cha Ghadir
Imam Hassan al-Askari (amani iwe juu yake) katika riwaya moja ameeleza matukio ya siku ya Ghadir na kufichua mipango ya siri ya watu ambao kwa nje walionyesha jambo fulani, lakini walikusudia kuondoa haki ya Uimamu kutoka kwa mwenye haki yake halisi.
Imam Hassan al-Askari (amani iwe juu yake), akinukuu kutoka kwa Imam Musa bin Ja’far (amani iwe juu yake), amesema:
«Wakati siku ya Ghadir, Mtume wa Allah (rehema na amani za Allah zimshukie yeye na kizazi chake) alipomweka Amir al-Mu’minina Ali (amani iwe juu yake) katika nafasi ile maarufu, aliwaambia watu:
“Enyi waja wa Allah! Nielezeni nasaba yangu.”
Wakasema:
“Wewe ni Muhammad mwana wa Abdulmuttalib mwana wa Hashim mwana wa Abd Manaf.”
Kisha Mtume wa Allah (rehema na amani za Allah zimshukie yeye na kizazi chake) akasema:
“Enyi watu! Je, mimi si mwenye haki zaidi juu yenu kuliko nafsi zenu wenyewe? Je, mimi si kiongozi wenu na ninayestahiki zaidi kwenu kuliko nafsi zenu?”
Wote wakasema:
“Ndiyo, ewe Mtume wa Allah!”
Mtume (rehema na amani za Allah zimshukie yeye na kizazi chake) akainua uso wake kuelekea mbinguni na akasema mara tatu:
“Ewe Allah! Shuhudia kwamba mja wako huyu amesema hivyo, na wao pia wamesema hivyo.”
Kisha akasema: “Jueni! Yeyote ambaye mimi ni kiongozi wake, na ambaye mimi ni mwenye haki zaidi kwake kuliko nafsi yake mwenyewe, basi Ali huyu ni kiongozi wake, na ni mwenye haki zaidi kwake kuliko nafsi yake mwenyewe. Ewe Allah! Mpende anayempenda, kuwa adui wa anayemchukia, msaidie anayemsaidia, na mdhalilishe anayemdhalilisha.”
Kisha akasema: “Ewe Abu Bakr! Simama na ufanye naye kiapo cha utii katika nafasi ya Amir al-Mu’minina.” Akasimama na akafanya hivyo. Kisha akasema: “Ewe Umar! Simama na ufanye naye kiapo cha utii katika nafasi ya Amir al-Mu’minina.” Akasimama na akafanya kiapo. Baada ya hapo aliwaambia wale watu wengine tisa, kisha viongozi wa Muhajirina na Ansari, nao wote wakafanya kiapo cha utii.
Wakati huo Umar bin Khattab alisimama kutoka miongoni mwao na kusema:
«Hongera kwako, ewe mwana wa Abu Talib! Leo umekuwa kiongozi wangu na kiongozi wa kila mwanaume na mwanamke mwenye imani.»
Baada ya hapo watu walitawanyika, hali wakiwa wamepewa ahadi na maagano madhubuti.
Lakini baada ya hapo, kundi la waasi na wenye kiburi miongoni mwao walifanya mapatano wao kwa wao na wakasema:
«Iwapo jambo litampata Muhammad (rehema na amani za Allah zimshukie yeye na kizazi chake) (akafariki), tutauchukua uongozi wa ukhalifa kutoka kwa Ali na kamwe hatutamruhusu kuufikia.»
Allah Mtukufu alikuwa anajua nia zao. Hata hivyo, watu hao hao walikuwa wakimjia Mtume wa Allah (rehema na amani za Allah zimshukie yeye na kizazi chake) na kusema:
«Umetuwekea yule ambaye ndiye kiumbe kipenzi zaidi cha Allah mbele ya Allah, mbele yako na mbele yetu. Ametutosheleza dhidi ya madhalimu na watawala wa dhuluma ambao wangeweza kutawala mambo yetu.»
Lakini Allah alikuwa anajua yaliyokuwa ndani ya nyoyo zao; kwamba kinyume na maneno haya, kwa siri walikuwa wameungana wao kwa wao, walidumu katika uadui dhidi ya Ali (amani iwe juu yake), na walikusudia kuurudisha ukhalifa kutoka kwa mwenye haki yake halisi.
Allah alimjulisha Mtume Wake Muhammad (rehema na amani za Allah zimshukie yeye na kizazi chake) kuhusu nia zao, na akasema:
«Ewe Muhammad! Baadhi ya watu wanasema: Tumeamini kwa Allah; yule Allah ambaye alikuamuru umteue Ali kuwa Imam, mtawala na msimamizi wa mambo ya umma wako. Lakini kwa hakika wao hawaamini jambo hili, bali wanapanga njama ya kukuangamiza wewe na Ali (amani iwe juu yake), na wameahidiana kwamba iwapo jambo litakupata wewe, watainuka kwa uasi dhidi ya Ali (amani iwe juu yake).» (1)
Kufichua Nia Mbaya
Allah Mtukufu, kwa kufichua nia za ndani za wapinzani wa bwana wa wachamungu katika siku ya Ghadir, na kwa kuwakaripia wadanganyifu hao kupitia kwa Mtume wa mwisho (rehema na amani za Allah zimshukie yeye na kizazi chake), anathibitisha ukweli wa Uimamu wa Amir al-Mu’minina (amani iwe juu yake).
Imam Hassan al-Askari (amani iwe juu yake), akinukuu kutoka kwa Imam Musa al-Kadhim (amani iwe juu yake), amesema:
«Habari za njama zao, maneno yao ya bure na mawazo yao mabaya dhidi ya Amir al-Mu’minina Ali (amani iwe juu yake) zilimfikia Mtume wa Allah (rehema na amani za Allah zimshukie yeye na kizazi chake). Mtume aliwaita na kuwakemea.
Lakini wao walijaribu kuthibitisha imani yao, na mmoja wao akasema:
“Ewe Mtume wa Allah! Ninaapa kwa Allah! Mpaka sasa sijawahi kuwa na yakini na kiapo chochote cha utii kama nilivyo na yakini na kiapo hiki. Na ninatumaini kwamba kwa sababu ya kiapo hiki, Allah atanifungulia mlango mmoja wa majumba ya Peponi na kunifanya miongoni mwa wakaazi wake bora.”
Wa pili akasema:
“Baba yangu na mama yangu wawe fidia kwako, ewe Mtume wa Allah! Ni baada ya kiapo hiki tu ndipo nilipopata yakini ya kuingia Peponi na kuokoka na Moto. Na ninaapa kwa Allah! Hakuna zawadi wala malipo yatakayofurahisha moyo wangu kwa kuacha au kugeuka nyuma kutoka kwenye kiapo hiki, hata kama dunia nzima na mbingu zingejazwa kwa ajili yangu kwa lulu mbichi na vito vinavyong’aa.”
Wa tatu akasema:
“Ewe Mtume wa Allah! Ninaapa kwa Allah! Baada ya kiapo hiki, furaha ilichukua nafasi ya hofu ndani ya nafsi yangu, na matumaini ya Pepo ya Allah Mtukufu yakachipuka moyoni mwangu. Nimepata yakini kwamba hata kama mzigo wa dhambi za watu wote wa duniani ungekuwa juu yangu, kwa kiapo hiki nimekwisha takasika kutokana nazo zote.”
Kisha akaapa juu ya ukweli wa maneno yake, na akamlaani yule aliyemfikishia Mtume wa Allah habari kinyume na hayo. Wengine pia baada ya watu hawa watatu walisema maneno kama hayo.
Allah Mtukufu katika aya ya 9 ya Suratul Baqara:
«يُخَادِعُونَ اللَّهَ وَالَّذِينَ آمَنُوا وَمَا يَخْدَعُونَ إِلَّا أَنْفُسَهُمْ وَمَا يَشْعُرُونَ»
akiashiria udanganyifu na hila ambazo ni sifa za wanafiki, alimwambia Muhammad (rehema na amani za Allah zimshukie yeye na kizazi chake):
“یخَادِعُونَ اللهَ” — yaani, kwa kuapa juu ya jambo linalopingana na wanaloamini ndani ya nafsi zao, wanakusudia kumdanganya Mtume wa Allah.
“وَالَّذِينَ آمَنُوا” — yaani, pia wale ambao Amir al-Mu’minina Ali (amani iwe juu yake) ndiye kiongozi na mkuu wao.
Kisha akasema:
“ وَمَا يَخْدَعُونَ إِلَّا أَنْفُسَهُمْ” — yaani, hila zao hazimdhuru yeyote isipokuwa wao wenyewe, kwa sababu Allah Mtukufu hahitaji wao wala msaada wao. Na kama si kwa muda ambao Allah Amewapa, wasingekuwa na uwezo wa kuthubutu na kufanya uasi.
“وَمَا يَشْعُرُونَ” — hali ilikuwa hivyo. Allah Alimjulisha Mtume Wake kuhusu unafiki wao, ukafiri wao na uongo wao, na Akamuamuru awalaani pamoja na madhalimu na wavunjaji wa ahadi; laana ambayo haitawatoka duniani, bali itatajwa kupitia ndimi za waja wateule wa Allah, na Akhera watakumbana na adhabu kali zaidi ya Allah.» (2)
Amri ya Wahyi Dhidi ya Unafiki
Baada ya kufichuliwa kwa unafiki wa baadhi ya watu katika siku ya Ghadir, malaika wa wahyi alishuka ili, kwa amri ya Allah, kuthibitisha nafasi ya mrithi wa Mtume wa mwisho katika uongozi wa viumbe. Tukio hili ni udhihirisho wa uwezo wa Mwenyezi Mungu katika suala la Wilaya, ili mwisho wa unafiki na utukufu wa Amir al-Mu’minina (amani iwe juu yake) udhihirike.
Imam Hassan al-Askari (amani iwe juu yake), akinukuu kutoka kwa Imam Musa bin Ja’far (amani iwe juu yake), amesimulia:
«Wakati kundi hilo la waasi lilipomjia Mtume wa Allah (rehema na amani za Allah zimshukie yeye na kizazi chake) ili kuomba msamaha, Mtume kwa ukarimu wake alikubali yale aliyoyaona katika hali yao ya nje, na akaacha yaliyomo ndani ya nyoyo zao kwa Allah.
Kisha Jibril alishuka na kusema:
“Ewe Muhammad! Allah Aliye Juu kabisa anakutumia salamu na anasema:
Watoe wale madhalimu waliokuja kwako kuhusu Ali (amani iwe juu yake), wakiomba msamaha kwa kuvunja kiapo chao cha utii kwake, na wakiomba udhuru kwa kuandaa njia ya kumpinga.
Watoe ili jambo la ajabu liwadhihirishie, na wajue kwamba Allah Amemtukuza Ali (amani iwe juu yake) kiasi kwamba Ameifanya ardhi, mbingu, milima na viumbe vyake vingine viwe chini ya amri yake.
Na kwa namna hii Amemweka katika daraja lile ambalo Amekuweka wewe, na Amempa cheo alichokupa wewe.
Waache wajue kwamba waliyy wa Allah, Ali (amani iwe juu yake), hawahitaji wao, na wao hawataokoka kutokana na kulipa gharama ya matendo yao dhidi ya Ali isipokuwa kwa matakwa ya Allah.
Yeye ndiye Allah ambaye mpangilio wa mambo yote uko mikononi Mwake, na Ali (amani iwe juu yake) katika njia hii ni mja Wake mwenye juhudi.
Na Yeye ndiye Allah ambaye hekima ya mambo iko Kwake, na Ali (amani iwe juu yake), kwa msingi huo, ni msimamizi Wake na mtimizaji wa amri Zake.”»
Kueleza Nafasi ya bwana wa Wachamungu
Imam Hassan al-Askari (amani iwe juu yake) ameendelea kusimulia kwamba Mtume wa Allah (rehema na amani za Allah zimshukie yeye na kizazi chake) alieleza uhusiano kati ya kupata furaha au kuangamia na kukubali Wilaya ya Amir al-Mu’minina Ali (amani iwe juu yake) kwa kusema:
«Kisha Mtume wa Allah (rehema na amani za Allah zimshukie yeye na kizazi chake) aliwaelekea lile kundi lililokuja kwake kuhusu Amir al-Mu’minina Ali (amani iwe juu yake) na kuomba msamaha kwa sababu ya kupanga njama dhidi yake, na akawaambia waondoke pamoja naye.
Mtume Mkuu alisimama kwenye mteremko wa mlima mmoja huko Madina na akamwambia Amir al-Mu’minina Ali (amani iwe juu yake):
“Ewe Ali! Allah Mtukufu Amewaamuru hawa wawe wasaidizi na wafuasi wako, wajifunge katika kukutumikia, na wajitahidi katika kukutii.
Kwa hiyo manufaa yao yako katika kukufuata wewe, ili waishi katika Pepo ya Allah kama watawala wa milele katika neema na starehe. Na hasara yao iko katika kukuasi wewe, ili waadhibiwe katika Moto wa Allah milele.
Kisha Mtume wa Allah (rehema na amani za Allah zimshukie yeye na kizazi chake) aliwaambia:
Jueni! Mkimfuata Ali, mtakuwa wenye furaha; lakini mkimpinga, mtakuwa wenye masaibu. Allah Atamtosheleza yeye dhidi yenu kwa yule na kwa kile mtakachokiona hivi karibuni.
Kisha akasema:
Ewe Ali! Kwa haki ya Muhammad na kizazi chake kitakatifu, ambacho wewe ndiye kiongozi wao baada ya Muhammad, muombe Allah augeuze mlima huu kuwa chochote utakachotaka.”»
Ulimwengu Chini ya Amri ya Maulana wa Wachamungu
Baada ya Mtume (rehema na amani za Allah zimshukie yeye na kizazi chake) kumuomba, Amir al-Mu’minina (amani iwe juu yake) alitoa amri, na kwa uwezo wa Allah viumbe vyote vilinyenyekea mbele yake.
Kisha Amir al-Mu’minina Ali (amani iwe juu yake) alitoa amri, na mlima wote ukawa fedha.
Kisha milima ikamgeukia na kusema:
«Ewe Ali! Ewe mrithi wa Mtume wa Mola wa walimwengu! Allah Ametuandaa kwa ajili yako. Ikiwa utataka, tutumie katika jambo lako, kwani kila utakapotuita tutakujibu, ili kupitia sisi utimize lengo lako na ufikie unachokikusudia.»
Kisha ikawa yote dhahabu, na ikarudia maneno ya milima ya fedha. Baadaye ikageuka kuwa miski, anbar, abir, johari na yakuti, na ikasema:
«Ewe Abul Hassan! Ewe ndugu wa Mtume wa Allah! Sisi tuko chini ya mamlaka yako; wakati wowote utakapotaka, tuite.»
Kisha Mtume wa Allah (rehema na amani za Allah zimshukie yeye na kizazi chake) akasema:
«Ewe Ali! Kwa haki ya Muhammad na kizazi chake kitakatifu, ambacho wewe ndiye kiongozi wao baada ya Muhammad, muombe Allah Ayafanye haya manyoya yake ya miti kuwa watu wenye silaha kamili, na miamba yake kuwa simba, chui na nyoka.»
Na Amir al-Mu’minina Ali (amani iwe juu yake) akamuomba Allah hivyo. Mara hiyo, milima, tambarare, mabonde na sehemu zote za juu na chini za ardhi zikajaa watu wenye silaha kamili, kiasi kwamba watu elfu kumi wa kawaida wasingeweza kukabiliana na mmoja wao.
Milima na tambarare na ardhi hizo zikajaa simba, chui na nyoka. Kila mmoja wao akasema:
«Ewe Ali! Ewe mrithi wa Mtume wa Allah! Allah Ametufanya tuwe watiifu kwako na Ametuamuru tukujibu, na kumuangamiza yeyote utakayemweka chini ya uwezo wetu.
Wakati wowote utakapotuita, tutakujibu. Na chochote utakachoamuru, tutakutii.
Ewe Ali! Ewe mrithi wa Mtume wa Allah! Una nafasi kubwa mbele ya Allah kiasi kwamba ikiwa utamuomba Aifanye ardhi yote iwe kama kondoo, au Aiteremshe mbingu juu ya ardhi, au Aiinushe ardhi kuelekea mbinguni, bila shaka Atafanya hivyo.
Au ikiwa utamuomba Ayabadilishe maji ya bahari zenye chumvi kuwa maji matamu, au zebaki, au haradali, au aina yoyote ya kinywaji, au mafuta, hakika Atafanya hivyo.
Usihuzunike kwa uasi wa waasi hawa na kupinga kwa wenye kiburi hawa. Fikiria kwamba wamefutwa katika kurasa za historia kana kwamba hawajawahi kuwepo ndani yake; au wakati watakapokuwa katika uwanja wa Akhera, kana kwamba wamekuwa humo tangu milele.
Ewe Ali! Jua kwamba Yule aliyewapa muda hawa pamoja na ukafiri wao, maovu yao na kupinga amri yako, ndiye Yule aliyewapa muda Firauni mwenye vigingi, Namrud mwana wa Kan’an, na waasi wengine waliodai kuwa ni miungu; kama alivyompa muda Ibilisi, ambaye ndiye muasi mkuu na chanzo cha upotovu.
Si wewe wala wao mmeumbwa kwa ajili ya kubaki katika nyumba hii ya kupita, bali mmeumbwa kwa ajili ya safari ya kuelekea nyumba ya milele, na mtahama kutoka nyumba moja kwenda nyingine.
Mola wako hahitaji mtu wa kuwasimamia wao. Anataka wewe uwape heshima na kuonyesha ubora wako miongoni mwao. Lau Mola wako angependa, angewaongoza.»
Tafsiri ya Qur’ani Kuhusu Unafiki
Imam Hassan al-Askari (amani iwe juu yake), katika kuendelea kwa riwaya hii, amezungumzia kuongezeka kwa upotovu wa wapinzani wa Wilaya ya bwana wa wachamungu na jinsi walivyogeuka nyuma walipoona ishara na miujiza ya Allah.
Kisha Imam Hassan al-Askari (amani iwe juu yake) amesema:
«Lakini kuona tukio lile kuliweka ugonjwa katika nyoyo zao, zaidi ya ugonjwa uliokuwa katika nafsi zao kutokana na husuda na chuki dhidi ya Muhammad (rehema na amani za Allah zimshukie yeye na kizazi chake) na Amir al-Mu’minina (amani iwe juu yake).
Wakati huo Allah Mtukufu katika aya ya 10 ya Suratul Baqara:
«فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ فَزَادَهُمُ اللَّهُ مَرَضًا ۖ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ بِمَا كَانُوا يَكْذِبُونَ»
akieleza unafiki uliokuwa ndani ya nyoyo za wavunjaji wa ahadi, alimwambia Mtume wa mwisho:
“فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ ” — yaani, ndani ya nyoyo za waasi hao wenye kujiona wakubwa na wavunjaji wa ahadi, kutokana na kiapo cha utii ulichochukua kwao kwa Amir al-Mu’minina (amani iwe juu yake), kuna ugonjwa.
“فَزَادَهُمُ اللَّهُ مَرَضًا” — yaani, Allah aliwaongezea ugonjwa huo, kiasi kwamba nyoyo zao zilichanganyikiwa kwa sababu ya ishara na miujiza uliyowaonyesha.
“ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ بِمَا كَانُوا يَكْذِبُونَ” — yaani, kwa sababu ya maneno yao waliyosema: “Sisi tumesimama juu ya ahadi na kiapo chetu.”» (3)
Vyanzo
1. Tafsiri ya Imam Hassan al-Askari (amani iwe juu yake), ukurasa wa 111, hadithi ya 58
2. Tafsiri ya Imam Hassan al-Askari (amani iwe juu yake), ukurasa wa 113, hadithi ya 59
3. Tafsiri ya Imam Hassan al-Askari (amani iwe juu yake), ukurasa wa 114
